سده

جشن سده

 جشن سده(seda)در پایان چله بزرگ زمستان مصادف با سه شب پایانی دهه اول بهمن ماه(7-10) هر سال برگزار میشود . جوانان روستا روزها به صحرا می روند و گیاه سو (sew) (نوعی  گون (astragalus)جمع آوری می کنند و به روستا می آورند.از قدیم این عقیده وجود داشته که پس از جشن سده گرم شدن زمین شروع می شود و زمستان رو به زوال می گذارد.گمان می رود این رسم از زمان زرتشتیان (که ما به آنها گبر می گوییم) به یادگار مانده است.و شاعر قرن پنجم هجری فرخی درباره سده می گوید:

بر لشکر زمستان نوروز نامدار           کردست رای تاختن و قصد کارزار 

وینک بیامدست پنجاه روز پیش         جشن سده طلایه نوروز نامدار

آری هر آنگهی که سپاهی شود برزم    ز اول بچند روز بیاید طلایه دار 

داستان پدیدآمدن آتش و بنیاد نهاندن جشن سده در شاهنامه بدین گونه آمده‌است که هوشنگ با چند تن از نزدیکان از کوه می‌گذشتند که مار سیاهی نمودار شد. هوشنگ سنگ بزرگی برداشت و به سوی آن رها کرد. سنگ به کوه برخورد کرد و آتش از برخورد سنگ‌ها برخاست.[به گفته فردوسی:

بر آمد به سنگ گران سنگ خرد   هم آن و هم این سنگ گردید خرد فروغی پدید آمد از هر دو سنگ   دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ جهـاندار پیش جهان آفرین   نیایش همی کرد و خواند آفرین که اورا فروغی چنین هدیه داد   همین آتش آن گاه قبله نهاد یکی جشن کرد آنشـب و باده خورد   سده نام آن جشن فرخنده کرد

هنگاه غروب آفتاب همه اهل خانه جلو در جمع می شوند و بو ته

 ها را آتش می زنند و با بلند کردن بوته آتش گرفته وچرخاندن در هوا  بلند داد میزنند و می گویند:

سده سده ....های ی ی ی ســــــــده(sedaa )

سده سده ....های ی ی ی ســـــــــده 

صد به غلـــــه         پنجاه روز به نوروز 

(منظور از صد به غله  فاصله صد روزه تا برداشت غلات مثل گندم و جو  است)

و سپس با پریدن از روی آتش می گویند:

کیک و پشه ما را نکشه 

     سرخی تو از من زردی من از تو  

جشن سده

/ 0 نظر / 49 بازدید